{"id":980,"date":"2025-09-17T07:58:33","date_gmt":"2025-09-17T07:58:33","guid":{"rendered":"https:\/\/politiq.com.tr\/?p=980"},"modified":"2025-09-18T07:51:39","modified_gmt":"2025-09-18T07:51:39","slug":"devlete-donus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/politiq.com.tr\/index.php\/2025\/09\/17\/devlete-donus\/","title":{"rendered":"Devlete D\u00f6n\u00fc\u015f \u2026"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>G\u00fc\u00e7l\u00fc Devlet\u2019ten G\u00fcvenlik Devleti\u2019ne Ge\u00e7i\u015f<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>\u0130mparatorluklar \u00e7a\u011f\u0131nda devlet merkeziyet\u00e7ili\u011fi sa\u011flarken ayn\u0131 zamanda vatanda\u015flar\u0131n\u0131 \u201c\u00f6zg\u00fcr\u201d b\u0131rakan bir mekanizmaya da sahipti. Modern devlet her t\u00fcr \u201cg\u00f6zleme-izleme\u201d y\u00f6ntemiyle m\u00fcntesiplerinin t\u00fcm yap\u0131p ettiklerini kontrol ediyor. Halbuki imparatorluklar, vergisini verdi\u011fi, askerini g\u00f6nderdi\u011fi, \u201cba\u015f\u0131bozukluk\u201d yapmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, insanlar\u0131n nas\u0131l ya\u015fad\u0131\u011f\u0131yla, neler yapt\u0131\u011f\u0131yla ilgilenmezdi. Modern ulus devlet ise farkl\u0131 g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n bask\u0131lar\u0131ndan \u00fcrkt\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in s\u00fcrekli beka sorunu ya\u015far.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Leviathan, Hegel\u2019in tarihin y\u00fcr\u00fcyen ruhu olarak devlet \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131yla Rousseau ve Montesquieu\u2019c\u00fc kanun ve s\u00f6zle\u015fme yakla\u015f\u0131mlar\u0131, hukuk devleti ve yurtta\u015fl\u0131k ili\u015fkileri modern ulus devletin bask\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u0131rmaya da matuf \u015fekilde belirmi\u015ftir. Westphalia d\u00fczeniyle kurulan devletler sistemi dini, Kilise\u2019yi, feodal g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131 pasifize ederken yeni erk merkezleri in\u015fa etti. Burjuva art\u0131k \u201cegemenlerin de egemeni\u201d pozisyonuyla modern ulus devletin sahibi olurken kapitalist d\u00fcnya sistemi hem her bireyin devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00f6z s\u00f6yleyebilmesini sa\u011flad\u0131 hem asl\u0131nda burjuva g\u00fc\u00e7 merkezine ele\u015ftiri ve alternatif getirecek t\u00fcm kanallar\u0131 \u201cdemokratik yollarla kapatarak\u201d totaliter-otoriter idareler te\u015fekk\u00fcl ettirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Milli Egemenlikle Kurulan Otoriteryanizm<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130mparatorluklar d\u00f6neminde devletin sahibi belliydi; bir aile, bir sultan-kral-imparator ya da bir oligar\u015fi devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yordu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Modern Ulus Devlet imparatoru, kral\u0131, sultan\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131, demokrasi ve cumhuriyet metodlar\u0131yla \u201cmilli egemenlik\u201d getirdi fakat pek \u00e7ok farkl\u0131 grubun devlete hakim olmas\u0131n\u0131 da engelleyemedi. Her m\u00fctehakkim grup totaliter y\u00f6ntemleri benimseyerek idaresini uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc k\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>1 ve 2. D\u00fcnya Sava\u015flar\u0131, imparatorluk ile ulus devletlerin, iki farkl\u0131 otoriterli\u011fin m\u00fccadelesiydi. 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda yenilen Almanya kendine gelebilmek i\u00e7in yeni bir siyasi \u00e7\u00f6z\u00fcme giderek Nazizmi geli\u015ftirirken \u0130spanya\u2019da, Portekiz\u2019de, \u0130talya\u2019da yeni tip fa\u015fizmler, SSCB ve peyklerinde parti diktat\u00f6rl\u00fckleri kuruldu. Devlet, devlet hegemonyas\u0131n\u0131 elinde tutan s\u0131n\u0131f ve oligar\u015fik yap\u0131lar varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in emperyalist k\u00f6klerden gelen vah\u015fi ruhlar\u0131yla bask\u0131y\u0131 birle\u015ftirip fa\u015fizmleri koyulttu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 ABD kazan\u0131nca, So\u011fuk Sava\u015f ile ikili, iki kutuplu d\u00fcnya sistemi kurgulan\u0131nca Sovyet bloku kendi totaliterli\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken Bat\u0131 kamp\u0131 Almanya, \u0130talya, \u0130spanya, Portekiz, Japonya hatta T\u00fcrkiye, Yunanistan gibi \u00fclkeleri \u201cdemokrasi\u201d ile tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Art\u0131k Meclisler, k\u00fcreselle\u015fen de burjuvan\u0131n organize etti\u011fi devlet-b\u00fcrokrasi-iktisadi-hukuki-toplumsal kaideler d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fmadan \u201cdemokratik otoriterlik\u201d ile devletleri idare etmeyi ba\u015fard\u0131. Sava\u015flar neticesi geli\u015fen iktisadi-toplumsal-siyasi y\u0131k\u0131mlar \u201cRefah devleti\u201d marifetiyle izale edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Demokratik kanallar\u0131 bulunan devlet burada g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc; burjuva \u00e7\u00fcnk\u00fc kendi g\u00fcd\u00fcm\u00fcndeki devletleri m\u00fctehakkim k\u0131lmal\u0131yd\u0131 ki, milletler cari kapitalist d\u00fcnya sistemine alternatif y\u00f6nelimlere girmesin!<\/p>\n\n\n\n<p>Bir taraftan k\u00fcresel \u00f6rg\u00fctlerle, \u00f6te taraftan iktisadi desteklemelerle, siyasi tesirlerle T\u00fcrkiye\u2019den Almanya, Japonya\u2019ya, Brezilya\u2019dan Arjantin ve Ortado\u011fu \u00fclkelerine kadar demokrasilerin eli, bollukla, m\u00fcreffeh t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle g\u00fc\u00e7lendirildi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Refah devleti \u00e7ok s\u00fcrmedi. K\u00fcresel burjuva a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 doyuramad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u00e2r maksimizasyonunu zirveye \u00e7\u0131karmak i\u00e7in \u201cneoliberalizmi\u201d temellendirdi. T\u00fcm g\u00fcmr\u00fck duvarlar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131, dolar rezerv kaynak k\u0131l\u0131nd\u0131. Radikal demokrasiye kadar da giden bir serbest piyasac\u0131l\u0131kla toplum, dayan\u0131\u015fma ve direni\u015f gruplar\u0131, devletin bizatihi kendisi geriletildi; k\u00fcreselle\u015fmeyle beraber \u00e7ok uluslu \u015firketler devletlerin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131karak onlar\u0131 ellerinde oynatmaya ba\u015flad\u0131. Devletin geriledi\u011fi, \u201cgarson devlet\u201din makbul say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortamda \u201csivil toplum\u201d ad\u0131 alt\u0131nda her t\u00fcr irili ufakl\u0131 bask\u0131 gruplar\u0131, etnik-dini-mezheb\u00ee-k\u00fclt\u00fcrel \u015febekeler toplumlar\u0131 y\u00f6nlendirmeye, devletleri zay\u0131flatmaya, \u00f6zerk alanlar\u0131n\u0131 siyasi \u00f6zerkli\u011fe ta\u015f\u0131maya sevk etti.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Radikal Demokrasiden G\u00fc\u00e7l\u00fc Devlete\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 tek kutuplu d\u00fcnyaya ge\u00e7ilirken radikal demokrasi ba\u015fta Avrupa ve Bat\u0131 olmak \u00fczere \u00f6ncelikle demokratik d\u00fcnyay\u0131 ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn geri kalan\u0131n\u0131 her t\u00fcr marjinaliteyle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>11 Eyl\u00fcl Rejimi k\u00fcresel Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc\u2019n\u00fc tetikleyince g\u00f6\u00e7men-yabanc\u0131-\u0130slam d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131y\u0131, Avrupa\u2019y\u0131 daha da ka\u011f\u015fatt\u0131. Buna 2008 k\u00fcresel krizi de eklenince devletler bir se\u00e7im yapmak zorunda kalacakt\u0131; ya k\u00fcresel burjuvaya teslim olup devletleri \u00e7\u00f6z\u00fclecek ya d\u00fcnya sistemine direnip onu yeni bir y\u00f6ne sevk edip devletlerini haliyle toplumlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirip \u00e7\u00f6kmekten kurtaracaklard\u0131. 2010 sonras\u0131nda demokratik-k\u00fcresel-neoliberal ama zay\u0131f devlet yerine \u00f6ncelikle kamuyu ve toplumu esas alan yeni bir \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc devlet\u201d paradigmas\u0131na T\u00fcrkiye\u2019den evvel 2006-2011 aras\u0131 entegrasyonlar\u0131 bitiren kapitalizmin sahibi bat\u0131 Avrupa \u00fclkeleri ge\u00e7i\u015f yapmaya ba\u015flad\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Rousseau, insan ancak devlet yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde do\u011fru bi\u00e7imde varolur ve iyi bir toplum vatanda\u015flar\u0131n\u0131 y\u00fcceltir, der. Devleti k\u00fc\u00e7\u00fcltmek, zay\u0131flatmak hatta ortadan kald\u0131rmak, devletleri b\u00f6l\u00fcp k\u00fc\u00e7\u00fck lokmalar haline getirmek, \u015firketleri milletlerin \u00fcst\u00fcne yerle\u015ftirmek, toplumlar\u0131 marjinalite ve ahlaks\u0131zl\u0131kla \u00e7\u00f6kertmek \u201cmilli g\u00fcvenlik duvar\u0131\u201dna \u00e7arpt\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Toplumlar\u0131n nomoslar\u0131n\u0131 yok sayan, ahlaki d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fckleri siyasalla\u015ft\u0131ran, insanlara emsal g\u00f6steren, vegan\u0131 te\u015fvik eden, sebze ve meyvenin zararl\u0131 oldu\u011fu propagandas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren bir eko-politik de hakimiyetini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. G\u00fc\u00e7l\u00fc devlet talebi, bu y\u00f6nde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri getirse de \u00e7ip-batarya-temiz enerjiye ba\u011fl\u0131 ekonomiler, yeni merkantilizm ve kolonyalizm denemeleri, \u00e7ok kutuplu d\u00fcnyaya ge\u00e7i\u015f sanc\u0131lar\u0131, \u00f6zellikle e\u015fcinsellik gibi y\u00f6nelimlerin te\u015fvik edilmesi \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc devlet\u201d aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 bir ad\u0131m daha ileri ta\u015f\u0131y\u0131p \u201cg\u00fcvenlik devleti\u201dne yerle\u015ftirecek.<\/p>\n\n\n\n<p>Yalta d\u00fczeni sallan\u0131yor. K\u00fcresel \u00f6rg\u00fctler zaten nicedir yerlerini k\u00fcresel \u015firketlere devretmi\u015fti; d\u00fcnya tam bir kaos i\u00e7indeydi. Art\u0131k eski d\u00fcnyaya ait ayg\u0131tlar\u0131n tesiri kalk\u0131yor; k\u00fcresel burjuvaya nefret \u00e7o\u011falsa da herkesin eli kolu ba\u011fl\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ip \u015firketlerine, dijital tekno-k\u00fclt\u00fcr \u015firketlerine g\u00fcvensizlik katlan\u0131yor\u2026 siber casusluk, dijital karga\u015fa ve kaos \u00e7\u0131karma potansiyelleri, elektrik bazl\u0131 teknolojilerle toplumlar\u0131n devaml\u0131 denetim alt\u0131nda tutulup her dakika tehdit edilmesi ge\u00e7mi\u015fin biyopolitika uygulamalar\u0131ndan daha ciddi bir g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7eriyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Neoliberalizm ve k\u00fcreselle\u015fmeyle kapitalist burjuva daha da b\u00fcy\u00fcy\u00fcp zenginle\u015fip g\u00fc\u00e7lenirken devletler, toplumlar, birey her g\u00fcn yeni bir bask\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yor. D\u00fcnya daha da u\u011fursuz, k\u00f6t\u00fc, karanl\u0131k, bilinmez bir mecraya s\u00fcr\u00fckleniyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Elektrik, do\u011fal gaz kesintileriyle bile insanlar y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki sisteme biat ettiriliyor. Yeni k\u00f6lele\u015ftirme her t\u00fcr \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve konforu i\u00e7eren ama ondan mahrum b\u0131rakma tehdidiyle \u015fekilleniyor. Devletler g\u00fc\u00e7l\u00fc vas\u0131flar\u0131na art\u0131k yeni \u201cg\u00fcvenlik paketleri\u201d ekleyerek berkitirken yeni devletler \u201cg\u00fcvenlik devleti\u201d adland\u0131rmas\u0131na evriliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcvenlik devleti, postk\u00fcresel d\u00fcnyan\u0131n yeni normaline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkiye\u2019de Durum Ne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye de bu yeni konsepte uyum sa\u011flayacak g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler sergiliyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gezi-15 Temmuz-Hendek olaylar\u0131 sonras\u0131nda \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc devlet\u201de ge\u00e7en T\u00fcrkiye, \u00e7ok kutuplulu\u011fa evrilen d\u00fcnya sistemi i\u00e7inde \u00e7o\u011falan ve yenilenen tehditlere kar\u015f\u0131 \u201cg\u00fcvenli\u011fi\u201d daha da belirginle\u015ftiriyor. \u0130zlemeler, dinlemeler, sabotajlar, u\u00e7ak d\u00fc\u015f\u00fcrmeden darbe giri\u015fimlerine kadar pek \u00e7ok tehdide b\u00f6lgesel geli\u015fmeler de eklendi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Rojava\u2019n\u0131n \u201chukuki stat\u00fcye\u201d kavu\u015fmas\u0131n\u0131n akabinde, \u0130ran operasyonu neticesi \u201cK\u00fcrt b\u00f6lgesinin\u201d ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanma ihtimali, \u0130srail merkezli Ortado\u011fu, Kafkaslar, kuzey Afrika, Balkanlar ve K\u0131br\u0131s\u2019taki yeni fiili durumlar g\u00fcvenli\u011fi her zamankinden daha hayati k\u0131l\u0131yor. Buna \u00fclke i\u00e7indeki \u201cNomos kar\u015f\u0131t\u0131\u201d \u015febekelerin, siyasi gruplar\u0131n etkinli\u011finin artmas\u0131n\u0131 eklersek, \u201cg\u00fcvenlik devleti\u201d g\u00fc\u00e7l\u00fc devletin bile \u00f6n\u00fcne ge\u00e7iyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye yak\u0131n gelecekte g\u00fcvenlik \u00fczerinden yeni bir kamusal d\u00fczene\u011fe ge\u00e7menin arifesinde\u2026&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sorular sorular\u0131 do\u011furuyor: bu g\u00fcvenlik devleti, radikal demokrasiyi a\u015farken en basit demokratik haklar\u0131 nas\u0131l organize edecek, bu yeni konsept d\u00fcnya sistemi i\u00e7inde nas\u0131l kar\u015f\u0131lanacak ve neler yapacak, bu yeni doktrin etkili bir K\u00fclt\u00fcr Sava\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctebilecek mi, G\u00fcvenlik Devletinin devlet mekanizmas\u0131 \u201cyurtta sulh\u201d\u00e7\u00fc ulus devlet mi olacak yoksa Pax Turcica esasl\u0131 b\u00f6lgesel diren\u00e7 alanlar\u0131n\u0131 bast\u0131racak \u0130mparatorluk mekanizmas\u0131na m\u0131 ge\u00e7ilecek?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00fc\u00e7l\u00fc Devlet\u2019ten G\u00fcvenlik Devleti\u2019ne Ge\u00e7i\u015f \u0130mparatorluklar \u00e7a\u011f\u0131nda devlet merkeziyet\u00e7ili\u011fi sa\u011flarken ayn\u0131 zamanda vatanda\u015flar\u0131n\u0131 \u201c\u00f6zg\u00fcr\u201d b\u0131rakan bir mekanizmaya da sahipti. Modern devlet her t\u00fcr \u201cg\u00f6zleme-izleme\u201d y\u00f6ntemiyle m\u00fcntesiplerinin t\u00fcm yap\u0131p ettiklerini kontrol ediyor. Halbuki imparatorluklar, vergisini verdi\u011fi, askerini g\u00f6nderdi\u011fi, \u201cba\u015f\u0131bozukluk\u201d yapmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, insanlar\u0131n nas\u0131l ya\u015fad\u0131\u011f\u0131yla, neler yapt\u0131\u011f\u0131yla ilgilenmezdi. Modern ulus devlet ise farkl\u0131 g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n bask\u0131lar\u0131ndan \u00fcrkt\u00fc\u011f\u00fc [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":947,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[74],"tags":[],"class_list":{"0":"post-980","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-p-kuresel"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/politiq.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/980","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/politiq.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/politiq.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/politiq.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/politiq.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=980"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/politiq.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/980\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":981,"href":"https:\/\/politiq.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/980\/revisions\/981"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/politiq.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/947"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/politiq.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=980"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/politiq.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=980"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/politiq.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=980"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}